Памяць, якая не знікае

22 сакавіка 1864 года ў Вільні, на Лукiшскай плошчы, быў пакараны смерцю адзін з кіраўнікоў паўстання 1863–1864 гадоў - Вінцэнт Канстантын Каліноўскі (Кастусь Каліноўскі).
Ён пайшоў з жыцця не пераможаным, а чалавекам, які да апошняга звяртаўся да свайго народа.
Перад смерцю Каліноўскі напісаў словы, што ўвайшлі ў гісторыю як Лісты з-пад шыбеніцы.
У іх  боль за родную зямлю і вера ў праўду.
Ён пісаў простым людзям - «браты мае, мужыкі родныя».
Пісаў пра тое, як цяжка пакідаць сваю зямлю.
Пра тое, што сэрца баліць,  але не шкада паміраць за праўду.
І ў гэтых словах гучыць галоўнае:
народ не можа быць шчаслівым без свабоды.
Каліноўскі папярэджваў - там, дзе ёсць няволя, не будзе ні праўды, ні багацця, ні сапраўднай навукі.
Мінула больш за паўтара стагоддзя.
Але гэтыя словы і сёння гучаць трывожна і блізка.
Гэтая памяць датычыць не толькі Беларусі, яна датычыць і Смаленскай зямлі.
Зямлі, якая гістарычна жыла ў адным культурным і духоўным свеце з беларускімі землямі.
Тых самых людзей, той самай мовы, той самай памяці.
І таму гэтая гісторыя  агульная.
Гісторыя пра выбар, пра годнасць.
Пра права народа жыць па-свойму.
І магчыма галоўнае, што застаецца з гэтай даты - гэта не толькі памяць.
Гэта разуменне: свабода ніколі не даецца проста так.
І кожнае пакаленне рана ці позна павінна адказаць сабе - што для яго важней.
Жыць пад чужой воляй  ці стаць народам, які сам вырашае свой лёс.