2 красавіка афіцыйная прапаганда Расіі Ñ– Беларусі адзначае «Ð”зень яднання народаў». Але для Ñ‚Ñ‹Ñ…, хто памятае падзеі 1996 года, гэтая дата - сімвал не «Ð±Ñ€Ð°Ñ‚эрскіх абдымкаў», а гвалту, здрады нацыянальным інтарэсам Ñ– пачатку маштабнага вулічнага супраціву, які атрымаў назву «ÐœÐµÐ½ÑÐºÐ°Ñ вясна».

У 1996 годзе малады Лукашэнка, які яшчэ не адчуваў сябе паўнапраўным дыктатарам, шукаў падтрымкі Ñž Маскве. Для Барыса Ельцына, які тады меў вельмі нізкі рэйтынг перад выбарамі, ідэя  Ð°Ð´Ð½Ð°ÑžÐ»ÐµÐ½Ð½Ñ саюза была выдатным піяр-ходам.
2 красавіка Ñž Маскве павінна было адбыцца падпісанне дамовы аб стварэнні «Ð¡ÑƒÐ¿Ð¾Ð»ÑŒÐ½Ð°ÑÑ†Ñ– Беларусі Ñ– Расіі». 
Гэта быў першы крок да паступовай здачы суверэнітэту, які мы назіраем ужо 30 гадоў.

У той час як у Крамлі званілі келіхі, вуліцы Менска запоўнілі тысячы людзей. Гэта быў адзін з самых масавых і эмацыйных мітынгаў таго часу.
  Па розных ацэнках, на вуліцы выйшла ад 30 да 50 тысяч чалавек.
 Ð›Ð¾Ð·ÑƒÐ½Ð³Ñ–:  «Ð‘еларусь у Еўропу!», «ÐÐµ - расійскай акупацыі!», «Ð–ыве Беларусь!».
  Людзі прайшлі шэсцем ад плошчы Незалежнасці да плошчы Якуба Коласа. Гэта была дэманстрацыя таго, што беларусы не жадаюць быць «Ð¿Ð°ÑžÐ½Ð¾Ñ‡Ð½Ð°-заходнім краем» Расіі.
Менавіта 2 красавіка 1996 года стала відавочна, што ўлада гатовая выкарыстоўваць сілу супраць уласнага народа дзеля інтарэсаў Масквы.
Калі шэсце дайшло да Палаца спорту, пачаліся жорсткія сутыкненні. АМАП упершыню дзейнічаў з асаблівай цынічнасцю: людзей збівалі дубінкамі, запіхвалі ў аўтазакі, не зважаючы на ўзрост. Сярод затрыманых былі і лідары БНФ, і звычайныя студэнты.
«ÐœÑ‹ тады ўпершыню ўбачылі, што такое сапраўдны паліцэйскі гвалт. Гэта быў шок: нас білі за тое, што мы хочам жыць у сваёй краіне, а не Ñž складзе суседняй імперыі», - узгадвае адзін з удзельнікаў падзей.
 Ð§Ð°Ð¼Ñƒ гэта важна для Смаленска?
Для жыхароў Смаленшчыны, падзеі 2 красавіка 1996 года маюць асаблівы сэнс:
 1. Папярэджанне: Гісторыя паказала, што «ÑÐ´Ð½Ð°Ð½Ð½Ðµ» заўсёды ідзе побач з рэпрэсіямі. Свабода адной краіны непасрэдна звязана са свабодай суседа.
 2. Агульны лёс: Смаленск Ñ– Менск гістарычна знаходзіліся Ñž адной культурнай Ñ– палітычнай прасторы (ВКЛ). Страта суверэнітэту Беларуссю Ñž 1996 годзе канчаткова замацавала Ñ– Смаленск у статусе «Ð³Ð»Ñ‹Ð±Ð¾ÐºÐ°Ð³Ð° тылу» Масквы, пазбавіўшы смалян еўрапейскай перспектывы.

Адным з галоўных натхняльнікаў тых пратэстаў быў лідар Беларускага Народнага Фронту Зянон Пазняк. Ягоныя словы, прамоўленыя ў тыя дні, сёння ўспрымаюцца не проста як палітычны лозунг, а як фундаментальная ісціна для кожнага, хто шануе свабоду:

​«ÐÐµÐ·Ð°Ð»ÐµÐ¶Ð½Ð°ÑÑ†ÑŒ - гэта вышэйшая каштоўнасць. Без незалежнасці няма нацыі, няма свабоды, няма будучыні. Тое, што яны называюць "яднаннем", насамрэч з'яўляецца паглынаннем нашай зямлі Ñ– нашай душы чужой імперыяй. Але пакуль мы выходзім на вуліцы, пакуль мы кажам "Не!", Беларусь жыве».

​Пазняк тады папярэджваў: Расія ніколі не прыйдзе як роўны партнёр, яна прыйдзе як гаспадар, які будзе выкарыстоўваць нашых сыноў у сваіх войнах, а нашу гаспадарку - для сваіх амбіцый. 2026 год паказвае, наколькі ён меў рацыю.

​Сёньня мы бачым, да чаго прывяла палітыка, распачатая Ñž  96-ым годзе: Беларусь пераўтворана Ñž ваенны плацдарм, незалежныя СМІ знішчаны, а тысячы людзей знаходзяцца Ñž турмах Ñ– сотні тысяч за мяжой.
Тое, што пачыналася як «ÑÐºÐ°Ð½Ð°Ð¼Ñ–чны саюз», аказалася анэксіяй пад прыгожай вывескай.
2 красавіка - гэта не свята. Гэта дзень памяці пра мужнасць Ñ‚Ñ‹Ñ…, хто першым выйшаў супраць інтэграцыйнай пасткі. І гэта напамін смалянам: 
пакуль жыве дух супраціву ў Менску, ёсьць надзея і на вызваленне Смаленска ад імперскага прыгнёту.